Skyrock.comDécouvrir
  • ACCUEIL
  • BLOG
  • PROFIL
  • CHAT
  • Musique
  • Sources
  • Vidéos
  • Photos
  • Vidéos
  • Photos
  • Tasanté
  • Cadeaux
  • Facebook
  • Connecte-toi

    J'ai oublié mon mot de passe
  • Crée ton blog

  • Blog
  • Profil

Lich Su Cac Vi Tuong Lanh QLVNCH

Photo de tuonglanhqlvnch

tuonglanhqlvnch

Description :

Tuan Dat Chinh Nghia than chao cac anh chi em than thuong kinh moi cac anh chi em vao coi lich su cac vi tuong lanh cua quan luc VNCH ,nhung anh dung thien chien da giu cho mien nam duoc hon phan tu the ky song 1 cuoc song that su tu do va dan chu

www.gianghochinhnghia.com

Tat ca nhung nguoi viet nam yeu chuong tu do tưởng nhớ và ghi ơn những chiến sĩ đă hy sinh trong cuộc chiến Việt Nam

Tuân Dat Chinh Nghia


  • Envoyer un message
  • Offrir un cadeau
  • Ajouter à mes amis
  • Bloquer
  • Devenir fan
  • Choisir cet habillage

Ses Honneurs (3)

  • Anniv' 2 ans
  • Spotlight
  • Visit 1000

» Suite

Son profil

Profil de tuonglanhqlvnch
tuonglanhqlvnch63 ans
marseille (13)
France

Partage

  • Tweet
  • Messenger
  • Amis 0

Design by lequipe-skyrock Choisir cet habillage

Signaler un abus

Infos

  • Création : 28/10/2007 à 16:04
  • Mise à jour : 25/11/2009 à 12:02
  • 35 442 visites
  • 342 visites ce mois
  • 164 articles
  • 14 commentaires
  • 1 ami
  • 1 kiff

Ses archives (164)

  • Thu tuong tran thien khiem
  • HIẾN PHÁP VIỆT NAM CỘNG HOÀ
  • Danh Sách Tướng Lănh QLVNCH
  • lich su quan luc VNCH

» Suite

Ses amis (1)

  • tissanofficiel

Liens Skyrock Publicité

Abonne-toi à mon blog !

RSS

thieu tuong le minh dao TL SD 18

Lê Minh Đảo (born 1933) is a former South Vietnamese Major General who lead the ARVN 18th Division at Xuan Loc, the last major battle of the Vietnam War. He currently lives in the United States.


[edit] Battle of Xuan Loc and Aftermath
By April 1975 North Vietnamese forces were in full advance and most ARVN resistance has collapsed. Le Minh Dao's 18th Division, however, made a defient last stand at Xuan Loc, 38 miles from Saigon. The fierce fighting raged for two weeks. The 18th Division, outnumbered 7:1 by PAVN forces, was overwhelmed by superior numbers on April 21, 1975. Saigon fell nine days later. Le Minh Dao was captured at the end of the battle and spent 17 years in a re-education camp. After his release, Le Minh Dao received political asylum in the
Tướng Lê Minh Đảo
"Tôi c̣n muốn làm lính VNCH ở cả kiếp sau"
Tôi gặp lại ông 24 năm sau khi cuộc chiến chấm dứt, sau nhiều chuyện biển dâu. Đúng hơn, tôi gặp lại ông sau 24 năm và một tuần lễ.

Ngày 21 tháng 4 năm 1975, sáng sớm hôm đó ông ngồi ôm ca cà phê bên bờ rừng cao su ở Long Khánh, tôi sà tới hỏi thăm t́nh h́nh chiến trường. Cả ngày hôm trước, tôi bám theo đơn vị trinh sát tỉnh Long Khánh đánh cận chiến lựu đạn với địch tại trung tâm thị xă. Trinh sát tỉnh Long Khánh là một đơn vị giỏi, dũng cảm, kiên nhẫn diệt từng chốt địch và họ đă làm chủ được t́nh h́nh. Tôi đă nhảy vào Long Khánh từ mấy ngày trước trong nhiệm vụ phóng viên của Đài Phát Thanh Sài G̣n.

Tướng Lê minh Đảo ngồi đăm chiêu cùng với ca cà phê. Tôi không nhớ rơ những điều ǵ đă hỏi ông, nhưng tôi nhớ rằng ông rất b́nh tĩnh, lúc ra lệnh cho các đơn vị dưới quyền ứng phó với hoàn cảnh trước mặt, lúc quay lại trả lời một vài câu hỏi của tôi. Ông hiểu những ǵ c̣n lại trong tay ông cũng như hoàn cảnh chung quanh và tôi không thấy ông nóng giận hay thoáng nét sợ hăi. Ông là tư lệnh mặt trận Long Khánh chận đường tiến về phía Nam của đại quân Bắc Việt với đủ cả tăng lẫn pháo. Trong tay ông, sư đoàn 18 tuy không hoàn toàn nguyên vẹn nhưng đủ lực và đủ tinh thần, một số đơn vị địa phương quân, nghĩa quân diện địa của tiểu khu Long Khánh, một số tiểu đoàn Biệt Động Quân. Ông lập pḥng tuyến chận địch từ cao nguyên đi xuống cũng như từ miền Trung đổ vào.

Khoảng 10 giờ sáng, một đoàn trực thăng Chinook đổ Lữ Đoàn Dù vào tăng phái cho mặt trận để cự địch. Sau 4 ngày đêm lê lết ở chiến trường, tôi nhảy lên Chinook ra Long B́nh t́m cách về Đài thông báo t́nh h́nh. Những ǵ tôi ghi nhận được ở chiến trường không hữu ích cho một bản tin có tính cách thông tin tuyên truyền nên tôi đă không viết ǵ cả. Tuy nhiên, buổi chiều, người trung úy sĩ quan báo chí Dù (lâu ngày tôi quên mất tên) gọi điện thoại viễn liên về Đài rủ tôi vào "làm ăn" v́ Dù đang bao vây một tiểu đoàn địch và kêu gọi họ đầu hàng. Anh bạn muốn tôi làm phóng sự để nâng cao tinh thần mọi người. Buổi tối hôm đó, tướng Đảo nhận được lệnh bỏ mặt trận rút quân. Đoàn người tất tả băng rừng theo con tỉnh lộ chạy về Phước Tuy rồi ṿng về Long B́nh v́ con đường Long Khánh-Biên Ḥa đă bị chặn. Đó là lần sau cùng tôi gặp thiếu tướng Lê minh Đảo ở mặt trận.

Gặp ông lại ở Quận Cam ngày 28-4-99 trong chuyến ông đi thăm chiến hữu cũ, ông kể rằng ông đem được đại đơn vị về đến căn cứ Long B́nh. Ba trung đoàn 43,48 và 52 tuy có sứt mẻ sau nhiều ngày trận mạc nhưng tất cả đều cố gắng chu toàn nhiệm vụ và không có đơn vị nào bỏ chạy cho đến khi nghe lệnh đầu hàng thông báo qua làn sóng truyền thanh buổi sáng ngày 30-4-75. Khi về tới Long B́nh, ông chia quân ra giữ các địa điểm trọng yếu kéo tới Trảng Bom bên cạnh các đơn vị khác không thuộc trách nhiệm chỉ huy của ông.

Buổi chiều ngày 29-4-75, ông mất liên lạc với Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn 3. Cựu thiếu tướng Đảo kể rằng buổi chiều ngày này bi lắm. Ông họp tất cả Bộ Chỉ Huy Sư Đoàn trong hầm hành quân đặt tại Long B́nh. Theo kế hoạch, trung đoàn 43 giữ Trảng Bom, trung đoàn 52 giữ Tam Hiệp/Tân Mai, trung đoàn 48 cùng BCH Sư Đoàn ở lại Long B́nh trong đêm.

Khoảng 8 giờ tối, ông nhận được điện thoại của TT Vĩnh Lộc (thay thế ĐT Cao văn Viên trong chức vụ Tham Mưu Trưởng) khen "Sư đoàn của anh được lắm, Tổng Tham Mưu không c̣n ai, quân anh ra sao..." Tướng Đảo tŕnh báo t́nh h́nh th́ nhận được lịnh "Đưa sư đoàn 18 trấn bên này sông Đồng Nai (mé Sài G̣n), ráng giữ 3 ngày sẽ có giải pháp". (Lúc này Dương văn Minh đă lên làm Tổng Thống).

Ông Đảo nói ông có yêu cầu ông Vĩnh Lộc cho yểm trợ không quân để ông thêm khả năng chống cự lại các cuộc tấn công của địch nhưng điều này đă không được thực hiện.

Theo lời cựu thiếu tướng Đảo, ông cho đặt pháo binh ở Nghĩa Trang Quân Đội để yểm trợ cho cả Biên Ḥa và Long B́nh trong khi đơn vị tiếp vận được chuyển về Biệt Khu Thủ Đô v́ ông đă nghĩ tới chuyện phải rút về miền Tây. Ông nói ta c̣n nguyên Quân Đoàn 4 với các sư đoàn 7,9,21 cùng các đơn vị diện địa nghĩa quân, địa phương quân đánh giặc rất hay, không kể các lực lượng Ḥa Hảo nếu vơ trang cho họ để đánh du kích, người Cộng sản chưa chắc đă nuốt ngay được toàn thể miền Nam. Theo ông, QĐ 4 có dự trữ đạn dược ít ra cầm cự được vài tháng để chờ đợi vận động quốc tế yểm trợ chứ chưa đến nỗi phải đầu hàng một cách nhục nhă như vậy.

Buổi sáng ngày 30-4-75, khoảng 8 giờ sáng, trên đường chuyển quân, ông đă không thể cho giật sập cầu Biên Ḥa cản bớt sức tiến quân và xe tăng của địch v́ ông không có chất nổ và cũng không biết có đơn vị nào trách nhiệm trong việc giật cầu. Đúng ra đây là một việc phải làm trên rất nhiều đoạn đường trong kế hoạch tŕ hoăn chiến.

Trên đường chuyển quân về đến Cầu Sơn, sáng ngày 30-4, ông được thuộc cấp theo dơi tin tức trên đài phát thanh nói có lệnh đầu hàng từ ông tân Tham Mưu Trưởng, chuẩn tướng Nguyễn hữu Hạnh, yêu cầu các đơn vị buông súng.

Cựu thiếu tướng Đảo nói rằng ông có cảm giác như thấy trời sập. Ông gọi các đơn vị trưởng không c̣n thấy ai lên máy. Họ cũng đang có cảm giác tương tự như ông, không ai c̣n thiết cầm máy lên trả lời. Nhiều người lính Sư Đoàn 18 đă đập cho găy súng rồi vất đi. Một số người nhắm vào xe tăng địch bắn và bị bắn trả lại thiệt mạng.

Tướng Đảo c̣n chừng một trung đội đi theo ông. Ông khuyên mọi người ai về nhà nấy rồi tính. Ông về đến nhà má ông vào buổi chiều bên Gia Định. Sáng hôm sau, mùng 1 tháng 5, ông mặc thường phục đi miền Tây th́ được biết các tướng Nguyễn khoa Nam, Lê văn Hưng đă tự sát, ông len lỏi ở một số tỉnh cho đến ngày 9 tháng 5 mới quay về Sài G̣n tŕnh diện theo lệnh của chúng bắt đi tù cải tạo.

Ông nói rằng có hai điều dằn vặt ông trong tù là tại sao ta thua và sao ông lại ở lại đánh cho đến ngày chót làm ǵ v́ chẳng làm được ǵ cả.

Ông nói, theo ông, chúng ta thua v́ Mỹ cố t́nh bỏ rơi miền Nam Việt Nam v́ Hoa Kỳ không thể ôm cùng một lúc hai mặt trận. Một ở Việt Nam và một ở Trung Đông. Họ cần giữ Trung Đông v́ khu vực này gắn liền tới huyết mạch nhiên liệu dầu hỏa của họ cũng như các khu vực khác của thế giới. Chúng ta thua v́ không đủ tiếp liệu để đương cự cuộc xâm lăng từ phương Bắc. Đạn dược thiếu, nhiên liệu thiếu. V́ nhất định muốn bỏ rơi miền Nam Việt Nam, Hoa Kỳ đă ép VNCH kư vào một bản hiệp định để yên cho quân CSBV ở lại miền Nam mà không có một điều kiện nào đả động đến. Đây là dấu hiệu báo trước cho chuyện chẳng lành.

Trong cuộc họp mặt với khoảng gần 100 cựu quân nhân các cấp của Sư Đoàn 18 tại quận Cam buổi tối ngày 29-4-99 cùng với một ít quân nhân thuộc các binh chủng khác, vị cựu thiếu tướng Tư Lệnh sư đoàn này đă nói một câu làm cho tất cả mọi người hiện diện xúc động bùi ngùi :"Kiếp sau, tôi vẫn muốn được làm một người lính VNCH."

Cựu thiếu tướng Lê minh Đảo năm nay 66 tuổi trông c̣n tương đối mạnh khỏe. Ông tốt nghiệp trường Vơ Bị Quốc Gia Đà Lạt khóa 10, lên tướng năm 39 tuổi khi đang có những trận đánh long trời lở đất ở An Lộc mùa hè 1972.

Tuan Dat Chinh Nghia
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 16:51

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:59

thieu tuong ngo dzu

Ngo Dzu (1926-) was a general in the Army of the Republic of Vietnam (ARVN). A Catholic from Qui Nhon and the son of a government official, he was educated at a French Catholic boy's school in Hue. He held few combat commands and had few connections with the South Vietnamese political elite. Dzu held low-key planning positions on the ARVN Joint General Staff until he was propelled into the role of acting commander of the IV Corps Tactical Zone upon the accidental death of Brigadier General Nguyen Chi Thanh in 1970. In August of 1972, however, Dzu found himself promoted to command of the II Corps Tactical Zone in the Central Highlands of South Vietnam. From his headquarters at Pleiku, he and his senior U.S. advisor, John Paul Vann, commanded ARVN forces during the North Vietnamese Nguyen Hue Offensive of 1972 (known as the Easter Offensive in the West). His command abilities during the ensuing fighting, according to his American advisors, left quite a lot to be desired.[1] On 10 May 1972 he was replaced as corps commander by Major General Nguyen Van Toan.
Trung Tướng Ngô Dzu
Tháng 05/1972 Từ chức Tư Lệnh Quân Đoàn II.
Tháng 11/1971 Thăng Trung Tướng.
Tháng 10/1970 Tư Lệnh Quân Đoàn II.
Tháng 05/1970 Tư Lệnh Quân Đoàn IV.
Năm 1968 Thiếu Tướng, Phụ Tá Đặc Trách Trung Tâm Điều Hợp B́nh Định/TTM
Tháng 05/1964 Thăng Chuẩn Tướng.
Tháng 02/1964 Đại Tá, Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn I.
Tháng 01/1964 Đại Tá, Tư Lệnh Sư Đoàn 2 Bộ Binh.
Tháng 11/1963 Thăng Đại Tá.
Năm 1963 Trung Tá, Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn II.
Tháng 03/1958 Trung Tá, Tư Lệnh Sư Đoàn 7 Bộ Binh.
Tháng 04/1957 Trung Tá, Tư Lệnh Sư Đoàn 4 Dă Chiến.
generalhieu.com
Tuan Dat Chinh Nghia
​ 0 | 1 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 16:54

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:59

trung tuong nguyen van toan

Nguyen Van Toan (6 October 1932 -) was a general in the Army of the Republic of Vietnam (ARVN). A native of Hue, Toan graduated from the Dalat Military Academy in 1952 and became an armor officer. Between 1961 and 1963, he served as superintendant (as a major) of the ARVN Armor School. In 1965, Lieutenant Colonel Toan was relieved of command of the 5th Armored Squadron when his retreating armored elements killed over two dozen South Vietnamese Rangers. He returned to political favor when the officer that relieved him, General Nguyen Chanh Thi, was exiled for his unpopular political views. From 1968 to 1972, Toan served as a brigadier general commanding of the 2nd Infantry Division until being promoted to lieutenant general and becoming assistant operations officer and armor commander in the I Corps Tactical Zone.
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 16:56

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:58

thieu tuong nguyen khoa nam

Ngày Tàn Của Cuộc Chiến
Tướng Nguyễn Khoa Nam
Những tràng đại liên chính xác là 4 chiếc trực thăng vơ trang thuộc Sư Đoàn 4 Không Quân đổ lên đầu toán tiền thám thuộc Trung Đoàn Cộng Sản D1 miền Tây Nam Bộ đang vượt kinh Thác Lác với ư đồ mở đường cho Trung Đoàn này xâm nhập ṿng đai bao quanh thị trấn Cần Thơ và phi trường Trà Nóc. Tiếng gào thét ran trời. Từng xác người tung lên...đêm dần dần phủ kín lớp sông dài.

Đội h́nh hàng dọc các đơn vị thuộc Trung Đoàn D1 được lệnh phân tán tại chỗ, chờ động tĩnh. Những bóng đen... chiếc nón tre bọc lưới, ẩn hiện nhấp nhô như những bóng ma sau đám cây, những bụi chân bầu. Dưới sông, đám...vẫn lững lờ vô t́nh trôi, cuốn theo vài xác chết.

Thời gian trôi qua khoảng chừng tàn một nén nhang, thủ trưởng Trung Đoàn cho lệnh toàn bộ vượt sông với hàng trăm ghe xuồng lớn nhỏ đă được bố trí từ buổi sáng. Tiếng đạp của mái chèo khua nước dồn dập như cố thúc đẩy những con thuyền gia tăng tốc độ chóng qua bờ. Tiếng người x́ xào nho nhỏ pha trộn hai giọng Bắc và Nam tạo nên những âm thanh kỳ lạ, bí ẩn. Cuộc vượt sông tưởng như diễn tiến tốt đẹp.

Đột nhiên, những "coup depart" khai pháo từ phi trường B́nh Thủy, từ Tiểu Đoàn 21 BB ở Vị Thanh, từ các pháo đội địa phương...như xé bầu không khí nổ tới tấp theo tuyến vượt sông dọc theo hai bờ kinh...trên đầu các đơn vị...hậu tập.

Tiếng người xô đẩy chạy ngược xuôi khi hàng ngũ rối loạn. Cuộc tiến quân bất thành v́ bị bại lộ. Trung Đoàn D1 bị cắt làm hai, phải phân tán vào các thôn xóm lân cận hai bên bờ sông. Yên lặng lại trả về trong màn đêm cho miền Tây hiền ḥa. Bấy giờ là vào khoảng thượng tuần tháng Tư năm 1975.

Tôi ngồi trước bản đồ Quân Khu IV. Màu đỏ chỉ những vị trí của Việt Cộng, tạo thành một ṿng đai bao quanh các thị trấn Quân Khu IV. Đúng theo nghị quyết số 14 của Trung Ương Cục miền Nam. Cộng sản bỏ nông thôn tiến về thành thị theo kế hoạch thanh toán miền Nam theo chỉ thị của Trung Uơng Đảng Cộng Sản. Màu xanh trên bản đồ chỉ những vị trí của các đơn vị bạn được tái phối trí chặt chẽ hơn. Sư Đoàn 21 phụ trách việc bảo vệ ṿng đai Alpha, từ phi trường B́nh Thủy tiếp nối lên trục lộ Cần Thơ - Chương Thiện. Sư Đoàn 9 trải quân trấn giữ con lộ huyết mạch của Quân Đoàn 4 từ phía Mỹ Thuận đến ngă ba Trung Lương. Sư Đoàn 6 BB đơn vị lừng danh của QLVNCH đă từng xóa sổ Sư Đoàn 5 và 9 của Cộng Sản giữ ải địa đầu của Quân Khu 4, đoạn ṿng cung từ chợ Thầy Yên, Bến Tranh đến ranh tỉnh Long An.

Trong thời gian này, tại Cần Thơ, Bộ Tư Lệnh QĐ4 và QK4 đă đặt nỗ lực vào việc xây cất nhiều địa ốc thật kiên cố, chuẩn bị cho Bộ Tổng Tham Mưu của Quân Lực và các đơn vị bạn, khi cần có thể rút về giữ tuyến cuối cùng bảo vệ đất nước.

T́nh h́nh chung lúc ấy là, sau cuộc rút lui của Quân Khu 2, kế tiếp là Quân Khu 1, ṿng đai của Quân Khu 3 bảo vệ Thủ Đô Sài G̣n dần dần bị thu hẹp. V́ những rối loạn chính trị đương thời tại Thủ Đô, v́ Quân Khu 3 thiếu yếu tố địa thế hiểm trở, chắc chắn việc tử thủ tại Thủ Đô sẽ gây ra nhiều tổn thất cho quân lực và dân chúng. Tôi liên tưởng tới sự thành công của cuộc pḥng thủ tại Quân Khu 4, mảnh đất cuối cùng của đất nước.

Với vị trí thiên nhiên của sông Tiền Giang cắt ngang miền Nam, với địa thế śnh lầy của vùng Đồng Thap, có thể làm giảm thiểu tốc độ chuyển quân của địch, sư di chuyển của chiến xa và trọng pháo sẽ bị trở ngại. Với sự tồn tại của toàn bộ các thị trấn, chưa nơi nào lọt vào tay địch và các căn cứ Không Quân và Hải Quân vẫn c̣n nguyên vẹn dùng làm căn cứ cho các lực lượng liên hệ từ các quân khu khác rút về. Vài ba sư đoàn bộ binh, cộng thêm gần nửa triệu Địa Phương và Nghĩa Quân, tôi nghĩ rằng chúng ta có thể chống cự một thời gian chờ cơn sốt chính trị gây rối loạn và hoang mang trong hàng ngũ qua đi, chúng ta sẽ t́m thế phản công trong tương lai, chiếm lại phần đất nước đă bị mất. Tôi nghĩ đến gương của nước người, nước Trung Hoa vĩ đại của Tưởng Giới Thạch và hàng triệu binh sĩ, đă không đánh mà tan, phải bỏ chạy trước đạo quân của Mao Trạch Đông. Đến khi tàn quân chạy ra Đài Loan, một mảnh đất nhỏ bé, họ Tưởng đă tổ chức lại hàng ngũ, đẩy lui bao nhiêu cuộc tiến công của Cộng Sản, rồi tổ chức được một xă hội bền vững đến bây giờ.

Tôi nghĩ lại nước Việt Nam thân yêu rồi sẽ đi về đâu. Tưởng Giới Thạch c̣n có Đài Loan, ḿnh th́ có ǵ? Phú Quốc? Ḥn Đảo này quá nhỏ và quá gần đất liền không bảo toàn được. Tôi nghĩ đến giải đất vùng biên giới Việt Miên, bao gồm các khu vực có giáo dân Ḥa Hảo sinh sống, có dẫy Thất Sơn, có căn cứ an toàn, có ba, bốn ngàn hang động hiểm trở, thành những pḥng tuyến kiên cố chống giữ các cuộc tiến công từ biên giới sang th́ việc pḥng thủ Quân Khu 4 sẽ lâu bền hơn. Tôi mang ư kiến ra bàn với vị Tư Lệnh Quân Đoàn, Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam th́ được sự tán thành của ông ngay. Nhưng rủi thay, việc hợp tác với giáo dân Ḥa Hảo gặp trở ngại ngay từ bước đầu v́ trước đó Thiếu Tướng Nam đă có lần nhận chỉ thị của Tổng Thống Thiệu để giải giới lực lượng Ḥa Hảo Huỳnh Trung Hiếu và bắt giữ ông Hai Tập nên đă gây ra sự nghi kỵ và hiềm thù trong ḷng những người bạn Ḥa Hảo.

Khoảng trung tuần tháng 4 năm 1975, Thiếu Tướng Nam cùng tôi qua Mỹ Tho họp với các Tư Lệnh Sư Đoàn và các Tỉnh Trưởng miền Hậu Giang để thảo luận về kế hoạch ngăn chận hoạt động của Cộng Sản gây ảnh hưởng tới t́nh h́nh an ninh Quân Khu 4. Tướng Ngô Quang Trưởng từ Bộ Tổng Tham Mưu xuống tham dự buổi họp, tôi có tŕnh bày tường tận về nghị quyết "Tổng Tấn Công", "Tổng Khởi Nghĩa" để đi đến dứt điểm chiến trường của Cộng Sản. Một số sĩ quan tham dự buổi họp tỏ vẻ hoài nghi về khả năng của Cộng Sản để thực hiện nghị quyết ấy ở miền Tây. Vào cuối tháng 4, tại các vùng khác quân ta phải triệt thoái liên miên, riêng vùng 4 cho đến ngày cuối cùng vẫn giữ được sự toàn vẹn lănh thổ. Cuộc pḥng thủ Bộ Chỉ Huy cuối cùng của quân đội vẫn được ráo riết thực hiện. Các đà sắt làm cầu được xuất kho để hoàn thành những nhà hầm kiên cố, có thiết trí hệ thống truyền tin, chuẩn bị đón tiếp Bộ Tổng Tham Mưu nếu Sài G̣n thất thủ.

Chiều 26 tháng 4, Thiếu Tướng Nam cho lệnh họp các sĩ quan của Bộ Tham Mưu và các đơn vị trưởng thuộc Quân Đoàn 4 tại Trung Tâm Hành Quân. Họp xong, ông yêu cầu tôi lấy cuốn phim "Chiến Thắng Hạ Lào: liên quan đến cuộc hành quân Lam Sơn 719 của quân đội ta. Tôi c̣n nhớ khi phim chiếu cảnh bọn Việt Cộng dẫn giải những chiến sĩ QLVNCH bị chúng bắt, những khuôn mặt quen thuộc hiện ra trên màn ảnh làm rung động sự cảm xúc của mọi người. Đại Tá Nguyễn Văn Thọ Lữ Đoàn Trưởng 3 Nhảy Dù, anh bị thương phải chống gậy. Anh vẫn mặc bộ quân phục Dù, ốm hẳn đi nhưng khuôn mặt vẫn c̣n nét rắn rỏi. Theo sát anh là một tên Việt Cộng bé con, nắm khẩu AK như chực nhả đạn, h́nh ảnh này làm máu tôi sôi lên trong huyết quản. Tôi liếc qua Thiếu Tướng Nam ngồi bên cạnh, ông cũng nh́n lại tôi với cặp mắt buồn. Tôi biết rằng ông c̣n xúc động hơn tôi v́ ông nguyên là Lữ Đoàn Trưởng Lữ Đoàn 3 Dù trước khi nhận lănh chức Tư Lệnh Sư Đoàn 7 Bộ Binh. Ông khẽ bảo tôi: "Nếu đời ḿnh như thế là hết!"

Ngày hôm sau để nhận định thêm t́nh h́nh, tôi qua thăm Bộ Chỉ Huy Trung Đoàn 12 thuộc Sư Đoàn 7, đóng tại Tân Lư Tây, quận Bến Tranh. Tôi gặp Đại Tá Đặng Phương Thanh, Trung Đoàn Trưởng, cho biết t́nh h́nh trận chiến. Anh nhận định trung đoàn của anh đủ khả năng đối đầu với Sư Đoàn Công Trường 5 Cộng Sản đang dàn quân trước trận tuyến của anh. Anh đưa tôi đi xem chiến địa, nơi vừa xảy ra giao tranh ngày hôm qua. Xác địch c̣n nằm ngổn ngang bên các bờ bụi. Nh́n anh Thanh với dáng đi lầm lũi, chắc nịch, tôi cảm thấy anh là sĩ quan chưa và sẽ không hề lùi bước trước địch. Tốt nghiệp khóa 16 Vơ Vị Đà Lạt, suốt thời gian trong quân ngũ, anh luôn có mặt tại đơn vị chiến đấu và mới được thăng cấp Đại Tá vào hôm trước. Sau này, tôi được biết anh đă lựa chọn thà tự sát c̣n hơn đầu hàng địch.

Thời gian lặng lẽ trôi, bi thảm dần dần tới. Lúc đó vào khoảng 28 tháng Tư, 1975, tiếng nói của Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu vang lên từ Đài Phát Thanh Sài G̣n yêu cầu toàn bộ Ṭa Đại Sư Hoa Kỳ và cơ quan DAO rút ra khỏi Việt Nam trong ṿng 24 tiếng đồng hồ. Lời yêu cầu trên được lập lại nhiều lần như xoáy vào tim óc, như nổ trong lồng ngực. Thế là hết! Họ đă âm mưu bỏ chúng ta thực sự rồi. Thành tích bao nhiêu năm chiến đấu đă tan thành mây khói. Đêm đó và sáng hôm sau, quang cảnh thị xă Cần Thơ nhộn nhịp hẳn. Các loại xe ba bánh chở đồ từ các cơ sở Mỹ chạy ngược xuôi. Những trực thăng Air America không ngừng lên xuống, các tàu nhỏ nhưng nhiều mă lực của Ṭa Lănh Sự Hoa Kỳ rời bến trực chỉ hướng Đại Ngăi, đem theo toàn bộ người Hoa Kỳ và nhiều người Việt làm việc với họ.

Cảm nghĩ của tôi lúc đó là tôi không nuối tiếc sự ra đi của người Mỹ, v́ dù họ có ở lại cũng không đóng góp được ǵ cho công cuộc chống cộng của chúng ta. Nhưng sự ra đi của họ, trong bối cảnh bấy giờ đă trở thành một đ̣n cân năo trí mạng, đánh mạnh vào tâm trạng hoang mang của toàn thể nhân dân Việt Nam và làm suy yếu hẳn sự kháng cự Cộng Sản của QLVNCH.

Chiều hôm đó, khi đi qua sân Bộ Tư Lệnh tôi về pḥng làm việc, tôi có gặp Chuẩn Tướng Tham Mưu Trưởng Quân Khu 4. Đây là lần cuối cùng tôi gặp ông v́ nửa đêm hôm đó, tôi bắt được nghị quyết số 14 của Cộng Sản đề cập đến việc chuẩn bị tiếp thu các thành phố, đến kế hoạch thâm độc nhằm tiêu diệt những quân nhân và cán bộ quốc gia khi chúng nắm được quyền hành.

Sáng sớm ngày 30 tháng Tư, không khí Bộ Tư Lệnh Quân Khu 4 có vẻ khẩn trương v́ sự ra đi của Chuẩn Tướng TMT và một số sĩ quan trong đêm trước. Tiếp theo đó, qua đài phát thanh Sài G̣n, Tổng Thống Dương Văn Minh ra lệnh toàn bộ QLVNCH buông súng đầu hàng địch và chuẩn bị bàn giao căn cứ cho chúng. Mọi người đều rung động, không khí căng thẳng đến cực độ, có người c̣n hy vọng Dương Văn Minh lên làm Tổng Thống để sửa soạn một giải pháp trung lập, ḥa giải chứ đâu có ngờ ông ta lên làm Tổng Thống để đầu hàng địch.

Đại Tá Nguyễn Đ́nh Vinh được chỉ định thay thế Chuẩn Tướng TMT để triệu tập tất cả sĩ quan có mặt tại Bộ Tư Lệnh và các đơn vị trực thuộc và vị Tỉnh Trưởng Cần Thơ tại Trung Tâm Hành Quân để Thiếu Tướng Nam nói chuyện.

10g30 sáng, Thiếu Tướng bước vào hội trường, mọi người chỉnh đứng lên chào. Ông từ từ tiến lên bục cao, xoay ḿnh đối diện với các sĩ quan trực thuộc, khuôn mặt vẫn đầy cương nghị nhưng ánh mắt thật buồn.

"Các sĩ quan thân mến", ông nói. "Như anh em đều biết, đất nước chúng ta đang rẽ vào khúc quanh quan trọng nhất của lịch sử. Chúng ta là quân nhân th́ phải tuyệt đối tuân lệnh chánh phủ. Vậy tôi để các anh lát nữa trở về đơn vị, tùy tiện sắp xếp công việc để bàn giao cho họ. Về phần tôi, mặc dù có sẵn trực thăng, tôi sẽ không đi đâu hết." Nói xong, ông rời pḥng hội để về văn pḥng ông. Tôi đẩy cửa bước theo để được nói chuyện với ông lần cuối. "Ông Tướng ơi, ông đành chịu vậy sao?" tôi vẫn xưng hô kiểu đó khi chuyện văn chỉ có ông và tôi . Ông cười buồn: "Biết làm sao được bây giờ hả anh." Rồi ông im lặng hút thuốc, thở khói nhè nhẹ, vẻ mặt đăm chiêu. Trước mặt ông là cái gạt tàn thuốc lá khổng lồ đầy ắp, chắc đêm qua ông đă thức trắng đêm. Trong thâm tâm, tôi muốn đề nghị với ông t́m cách thoát hiểm nhưng tôi không mở lời được v́ biết ông sẽ từ chối. Một lúc sau, tôi đứng thẳng người, kính cẩn chào cấp chỉ huy lần cuối cùng rồi quay trở về pḥng. Bấy giờ tôi c̣n nhớ rơ, Trung Úy Danh, sĩ quan tùy viên của Thiếu Tướng Nam chạy theo, gọi tôi nhờ chỉ dẫn cách sử dụng khẩu súng lục màu xanh biếc mà Thiếu Tướng vừa cho anh vào buổi sáng. Tôi không hiểu ông đă cho sĩ quan tùy viên khẩu súng xinh xắn để làm ǵ?

Tôi âm thầm đếm bước chân trên lối đi dẫn về pḥng tôi ở. Tôi liên tưởng ngày mai đây, cũng trên những bục đi này, bàn chân kẻ thù cũng sẽ bước chồng lên dấu chân tôi. Cuộc chiến này đă kéo dài trong bao năm trường, không ngờ lại tàn nhanh đến thế. Ḷng tôi đầy bi phẫn. Mặc dù tôi không có cách ǵ để kháng cự địch nữa, nhưng tôi không cam ḷng đầu hàng chúng. Suy nghĩ măi, tôi thấy ḿnh phải t́m cách thoát hiểm, dù bỏ mạng trên đường thoát hiểm cũng đành. Ư nghĩ này làm tôi cảm thấy dễ chịu hơn. Tôi nhảy lên xe jeep lái ngang qua Tiểu Khu Cần Thơ gặp Đại Tá Huỳnh Ngọc Diệp, một sĩ quan trừ bị bạn đồng khóa với Thiếu Tướng Nam, để t́m phương tiện thoát hiểm. Tôi tŕnh bày với anh về nghị quyết 15 của Cộng Sản và những tủi nhục mà chúng sẽ dành cho ḿnh khi chúng chiếm được phần đất này. Tôi đề nghị anh cùng t́m cách thoát hiểm. Ban đầu anh từ chối lời đề nghị, nhất quyết tử thủ. Nhưng sau tôi thành công trong sự thuyết phục anh và chúng tôi t́m phương tiện di chuyển.

Chúng tôi rời bến Cần thơ vào chiều ngày 30 tháng 4, 1975 trên một con đ̣ máy chật hẹp, hướng ra cửa biển. Cuộc hành tŕnh đầy cam go, tổn thất đă đánh dấu sự chấm dứt binh nghiệp của chúng tôi, trong sự tủi nhục, ê chề. Trên đường vượt thoát, được tin Thiếu Tướng Nam, Chuẩn Tướng Hưng và một số bạn hữu đă tự sát hoặc bị cầm tù, tôi đă nhắm nghiền cặp mắt để nén lệ trào ra, ḷng ngậm ngùi nhớ đến những khuôn mặt thân yêu đó mà trọn đời tôi sẽ không bao giờ quên...
Thương Tiếc Viết Về
Tướng Nguyễn Khoa Nam
Cuối tháng 3 năm 1998, anh Thời, cựu SVSQ khóa III Thủ Đức đến nhà tôi mượn tấm ảnh của Tướng Nguyễn Khoa Nam và tặng tôi một số đặc san NKN do các anh đồng khóa ấn hành từ mấy năm nay. Anh Thời đă yêu cầu tôi viết vài hàng về anh Nam, người anh ruột của tôi. Tôi xúc động vô cùng! Từ mấy năm nay, tôi không muốn viết về anh Nam nữa, tôi muốn để cho tâm tư lắng xuống và nỗi buồn chia cắt ruột thịt sẽ vơi theo thời gian, nhưng với anh Thời và cũng như tất cả các anh cựu khóa III Thủ Đức, tôi không thể từ chối được v́ các anh là bạn của anh tôi. Đến giờ phút này, các anh đă ngoài 70, c̣n ngồi lại với nhau để viết cho nhau và cho các chiến hữu QLVNCH những tâm t́nh, những kinh nghiệm. Đó là điều đáng quư. Tôi kính trọng các anh là ở chỗ đó. Những ǵ tôi viết ở đây về Thiếu Tướng Nguyễn Văn Nam là của chính tôi biết, những ǵ do anh em sĩ quan hay bạn kể lại, nhất là suốt 12 năm trong lao tù Cộng Sản, có lẽ tôi muốn kể ra. Thời gian Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam ở trong quân ngũ, từ 1953 đến 1975, tôi rất ít biết v́ anh em tôi phải xa nhau, mỗi người một lănh vực, mỗi người một hoàn cảnh.

1. Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, gốc Làng An Cựu Tây, Huyện Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên, sinh tại Thành phố Tourane (Đà Nẵng) ngày 23 tháng 9 năm 1927.

Gia đ́nh chúng tôi có nhiều anh em nhưng các anh lớn đều mất sớm, đến năm 1975, chúng tôi c̣n một bà chị là Nguyễn Khoa Diệu Khâm, năm nay 82 tuổi đang ở Sài G̣n, anh Nam và tôi là em út. Anh Nam lớn hơn tôi 8 tuổi, đúng hơn là 7 năm, 7 tháng. Ông thân sinh chúng tôi trước là Thanh Tra Học Chánh tại Đà Nẵng thường gọi là Cụ Thái Thường Nguyễn Khoa Túc, về hưu năm 1941 và về nghỉ hưu tại Huế. Mẹ chúng tôi là bà Công Tôn Nữ Mộc Cẩn, thuộc ḍng Tuy Lúy Vương.

2. Anh Nam học Tiểu học tại Trường École des Garcons thành phố Đà Nẵng, từ năm 1933 đến năm 1939 ra Huế tiếp tục học Lycée Khải Định và ở nội trú. Anh đậu bằng Thành Chung năm 1943 và tiếp tục học lên đến Nhị Cấp. Đến năm 1946, chiến tranh bùng nổ, cả gia đ́nh chúng tôi phải tản cư, lúc bấy giờ anh đă 19 tuổi, định theo kháng chiến trong hàng ngũ Thanh Niên Tiền Phong nhưng Mẹ tôi giữ lại. Năm 1947, hồi cư, anh Nam tiếp tục học lớp Đệ Nhị Toán nhưng sau đó theo học lớp Hành Chánh tại Huế. Năm 1951 anh giữ chức chủ sự Tài Chánh cho đến năm 1953 th́ được gọi nhập ngũ Khóa III Thủ Đức. Lúc đó tôi có giấy gọi v́ đă đủ 18 tuổi được miễn v́ c̣n vài tháng nữa tôi phải thi Tú Tài 2.

3. Tháng 9 năm 1953, tôi vào Sài G̣n theo học Faculté des Sciences (Université de Saigon) th́ gặp anh Nam. Chủ nhật nào hai anh em chúng tôi cũng gặp nhau. Chiều Chủ Nhật, tôi đưa anh lên nhà thương Grall, ở đó có xe của quân trường chở về Thủ Đức.

Tháng 10 năm 1953, anh ra trường t́nh nguyện vào binh chủng Nhảy Dù, đi học chuyên nghiệp rồi theo đơn vị ra Bắc luôn, tôi không hề hay biết ǵ cả (lúc này cha mẹ tôi mất rồi nên anh làm theo ư thích của ḿnh). Măi đến khi nhận được thư anh từ một KBC ngoài Bắc, tôi mới biết anh ở trong đơn vị Nhảy Dù đang hành quân ngoài đó. Tôi không có ư kiến ǵ v́ biết tính anh tôi khi quyết định rồi th́ không thay đổi được.

Tháng 8 năm 1954, sau hội nghị Genève, anh theo đơn vị vào Sài G̣n, tôi đến thăm thấy anh mang lon Trung Úy, tôi có hỏi anh năm nay 27 tuổi rồi, ḥa b́nh rồi, có tính chuyện vợ con không. Anh cười và nói: "Ḿnh nhảy dù, lấy ai th́ người đó dễ trở thành quả phụ, tội lắm." Tôi biết anh không muốn lấy vợ. Về sau này, bà con, cô bác làm mai mối cho anh nhiều nơi xứng đáng, rồi anh cũng lờ đi.

Năm 1955, anh làm Đại Đội Trưởng thuộc TĐ7ND và hành quân đánh B́nh Xuyên tại Sài G̣n. Sau đó anh được thăng Đại Úy và Sư Đoàn cử anh đi học kỹ thuật ở Pau (Pháp) khoảng 8 tháng. Lúc này anh có mua được một căn phố nhỏ, một pḥng ngủ, một pḥng khách ở Cư Xá Nhảy Dù trước Trường Đua Phú Thọ. Anh vẫn ở căn nhà này, không sửa sang cho đến 30-4-1975. Thật ra th́ ít khi về đây, phần lớn thời gian ở trong đơn vị, vả lại về nhà một ḿnh cũng buồn lắm, có lẽ ở đơn vị vui hơn. Tháng 5 năm 1975, tôi có xuống thăm căn nhà này, nhưng thấy hai thằng quân quản đứng đó nên tôi bỏ đi luôn.

Năm 1956, anh Nam ở Pháp về làm Đại Đội Trưởng kỹ thuật Dù trong trại Hoàng Hoa Thám. Anh mang lon Đại Úy từ 1955-1964. Qua đầu năm 1965 anh giữ chức Tiểu Đoàn Trưởng TĐ5ND, tôi mới thấy anh lên Thiếu Tá. Từ lúc nắm TĐ5ND, anh đi hành quân khắp bốn Vùng Chiến Thuật. Năm 1966, khoảng tháng 3, TĐ5ND tham dự cuộc hành quân Liên Kết 66 tại Quảng Ngăi do Sư Đoàn 22 BB tổ chức, anh có về thăm gia đ́nh tôi. Anh rất thương các cháu con tôi và có th́ giờ rảnh là về nhà tôi tắm rửa, ăn cơm và thăm các cháu. Thời gian này, tôi là Hiệu Trưởng Trường Trung Học Đệ Nhất Cấp Trần Quốc Tuấn, Quảng Ngăi.

Đây là lúc anh em chúng tôi gặp nhau nhiều nhất cả thời gian sau này. Thấy anh có vẻ buồn dù ta đang thắng, tôi hỏi anh, anh nói: "Chiến tranh đem lại chết chóc và đau thương, hàng trăm xác Việt Cộng 15, 16 tuổi phơi thây trên núi Tṛn, bên đơn vị ḿnh có mười mấy bạn phải hy sinh, tội quá. Vợ con họ ở nhà chắc đau khổ lắm. Kỳ này về phải lo cho gia đ́nh tử sĩ." Lần đó, anh được ân thưởng Đệ Tứ Đẳng Bảo Quốc Huân Chương.

Sau đó tháng 5 năm 1966, TĐ5ND đi Huế về vụ Phật Giáo, cũng là điều bất đắc dĩ.

Năm 1967, thăng cấp Trung Tá và được bổ nhiệm làm Lữ Đoàn Trưởng LĐ3ND. Lữ Đoàn được nổi danh với trận đánh đồi Ngok Van ở Kontum. Cuối năm 1967, anh được thăng cấp Đại Tá với Đệ Tam Đẳng Bảo Quốc Huân Chương.

Năm 1968, LĐ3ND về Sài G̣n tham gia trong trận Mậu Thân 1 và 2 ở ven đô Đô Thành Sài G̣n Chợ Lớn.

Năm 1969, được cử giữ chức Tư Lệnh SĐ7BB kiêm Tư Lệnh Khu Chiến Thuật Tiền Giang. Tháng 11 năm 1969, được vinh thăng Chuẩn Tướng nhiệm chức tại Mặt Trận. Đến tháng 10 năm 1971 được thăng chức Chuẩn Tướng Thực Thụ.

Năm 1972, được thăng cấp Thiếu Tướng nhiệm chức. Tháng 10 năm 1973, được thăng cấp Thiếu Tướng thực thụ.

Tháng 11 năm 1974, được bổ nhiệm làm Tư Lệnh Quân Đoàn IV Vùng IV Chiến Thuật cho đến ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Chiều ngày 1 tháng 5 năm 1975, Trung Úy Danh, Sĩ Quan Tùy Viên của Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam lên Sài G̣n tin cho chị tôi là bà Diệu Khâm biết là Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam đă tuẫn tiết. Trung Úy Danh nói thêm Thiếu Tướng tự sát vào khoảng nửa đêm 30-4-75 rạng 1-5-75. Ông ngồi trên chiếc ghế bành, mặc quân phục đại lễ với đầy đủ huân chương. Ông dùng tay mặt cầm khẩu Colt 45 bắn vào màng tang bên phải, máu thấm đầy quân phục, đầu ngă sang bên trái. Trên bàn giấy, chiếc cặp của Thiếu Tướng có một số giấy tờ và khoảng 40.000 đồng tiền Việt Nam. Bác sĩ Trung Tá Hoàng Như Tùng và một số Chiến Hữu lo tẩm liệm và đưa ra an táng tại Nghĩa Trang Quân Đội Cần Thơ ngày 1 tháng 5 năm 1975.

Sáng ngày 2 tháng 5 năm 1975, chị tôi là bà Diệu Khâm và cô con gái xuống Cần Thơ làm mộ bia Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam.

Tháng 3 năm 1994, người em dâu là bà Nguyễn Khoa Phước từ Sài C̣n về Cần Thơ xin hốt cốt, lúc này tôi (Phước) đang ở tù tại trại Nam Hà - Ba Sao). Khi hài cốt được đưa lên, nhà tôi thấy c̣n nguyên bộ xương, đặc biệt hàm răng c̣n rất tốt chưa trám và hư hỏng cái nào, một thẻ bài quân nhân có tên Nguyễn Khoa Nam, một quyển kinh Phật đựng trong bao nylon và một khẩu Browning. Bộ xương đă được thiêu liền khi đó. Khi thiêu xong tro hài cốt được gia đ́nh đựng trong b́nh xứ, đem về Sài G̣n ngay hôm đó.

Vài ngày sau lễ phục tang được tổ chức tại Chùa Già Lâm với sự tham dự đông đủ thân nhân và bà con nội ngoại. Hiện nay tro hài cốt của Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam được đặt thờ tại chùa Già Lâm, đường Lê Quang Định, quận G̣ Vấp, Tỉnh Gia Định.

Nếu nói về con người của Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam là một chuyện rất khó v́ anh em tôi tuổi cách xa nhau.

Trong gia đ́nh, Tướng Nguyễn Khoa Nam là một người ít nói, thích sống riêng một ḿnh, nhiều lúc có tâm sự ǵ cũng không nói với ai nên có vẻ khó hiểu.

Thời kỳ c̣n làm công chức cũng như khi nắm quyền chỉ huy trong quân đội, tôi thấy Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam sốt sắng với mọi người nhưng lạnh nhạt với bà con thân thuộc, nhiều bà con đă chê trách khi cần nhờ vả việc ǵ.

Tôi nghĩ Thiếu Tướng Nam có t́nh cảm, nhưng t́nh cảm san sẻ đồng đều cho mọi người nhất là những người nghèo khổ như gia đ́nh binh sĩ. Bà con đến nhờ vả việc ǵ, ông không tiếp. Là một quân nhân thuần túy, Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam không muốn chính trị, tôn giáo xen vào quân đội. Hồi c̣n làm Tư Lệnh SĐ7BB, có một lần một vị Thượng Tọa đến nhờ một việc mà Thiếu Tướng Nam không tiếp. Các Cha, các Thày cũng vậy thôi.

Thiếu Tướng Nam là một nghệ sĩ. Hồi nhỏ, lúc c̣n học ở bậc trung học, đă là một họa sĩ. Năm 1945, tranh vẽ đă được trưng bày ở triển lăm. Trong các năm tản cư 1946-1947, suốt ngày ông say mê bên khung vải, tranh vẽ đủ loại: sơn dầu, sơn bột, ch́. Cũng là một người có khiếu về âm nhạc và có tŕnh độ kư âm khá.

Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam từ nhỏ luôn luôn thích sống cô đơn, thấm nhuần tư tưởng Khổng giáo và Phật giáo. Ông luôn luôn lẩm bẩm "Sắc Sắc, Không Không", làm việc có trách nhiệm và chịu khó học hỏi.
Tuan Dat Chinh Nghia
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 16:58

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:57

thieu tuong le van hung

Le Van Hung was born in the Mekong Delta of Vietnam and graduated from Thu Duc Military Academy, 5th class, in 1955. He held many commands from company to battalion level. However, Hung was perhaps best known as the “Hero of An Loc” in 1972 when he commanded the 5th Division in defense of the city of An Loc from the coordinated attacks of the North Vietnamese People's Army of Vietnam (PAVN) forces in the Battle of An Loc.
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 16:59

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:56

dai ta nguyen hop doan

Colonel Nguyen Hop Doan (1928-2002) was to be the last Mayor of Saigon, the capital of South Vietnam and Governor of Gia Dinh Province, before the fall of Saigon that led to the reunification of Vietnam under the Communist party in 1975.
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 17:01

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:56

tieu tuong nguyen ngoc loan

General Nguyễn Ngọc Loan (December 11, 1930[1]–July 14, 1998) was the Republic of Vietnam's Chief of National Police. Loan gained international infamy when he executed Nguyễn Văn Lém, a Viet Cong prisoner, in front of Vo Suu an NBC cameraman and Associated Press photographer Eddie Adams on February 1, 1968. The photo (captioned "General Nguyen Ngoc Loan executing a Viet Cong prisoner in Saigon") and film would become two of the most famous images in journalism and started to change the American public's views on their involvement in the Vietnam War.
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 17:03

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:56

thieu tuong nguyen ngoc loan

General Nguyễn Ngọc Loan (December 11, 1930[1]–July 14, 1998) was the Republic of Vietnam's Chief of National Police. Loan gained international infamy when he executed Nguyễn Văn Lém, a Viet Cong prisoner, in front of Vo Suu an NBC cameraman and Associated Press photographer Eddie Adams on February 1, 1968. The photo (captioned "General Nguyen Ngoc Loan executing a Viet Cong prisoner in Saigon") and film would become two of the most famous images in journalism and started to change the American public's views on their involvement in the Vietnam War.
Một Tấm Ảnh! Chiến Tích Hay Oan Khiên?
Chàng sinh viên đại học Saigon Nguyễn Ngọc Loan thực sự "xếp bút nghiên theo việc kiếm cung" để trở thành một trong số các tướng lănh tài ba đảm lược trong những giai đoạn khó khăn nhất của Việt Nam Cộng Ḥa trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Những hành động, phong cách, tư thái của cựu Thiếu Tướng Nguyễn Ngọc Loan, rất b́nh dị và rất Người, nhưng thực sự đă đi vào huyền thoại.

Chưa có một nhân vật nào, ở một cương vị quyền lực nhất, mà là người nghèo nhất, với một phong thái b́nh dân trong cung cách đối xử, cương quyết và nhạy bén với kẻ thù và đặc biệt thể hiện t́nh "huynh đệ chi binh" chân thành nhất xuất phát từ con tim.

Cựu Thiếu Tướng Nguyễn Ngọc Loan được dư luận quốc tế chú ư qua hai chiến tích lớn và một tấm h́nh: Biến loạn miền Trung vào năm 1966. Biến cố Mậu Thân do Cộng Sản miền Bắc cố t́nh vi phạm thỏa hiệp hưu chiến vào dịp Tết, xua quân bất thần tấn công miền Nam trên toàn lănh thổ. Tấm ảnh truyền đi khắp thế giới qua màn ảnh vô tuyến, được giải thưởng quốc tế của phóng viên Eddie Adams chụp lúc ông dùng rouleau ngắn ṇng bắn chết tên Bảy Lốp tại ngă ba Vườn Lài (góc đường Sư Vạn Hạnh-Minh Mạng & Vĩnh Viễn). Bọn phản chiến Hoa Kỳ, với sự phụ họa của giới truyền thông dùng đủ loại mũ, lên án cựu Thiếu Tướng Nguyễn Ngọc Loan là vi phạm nhân quyền, sát hại hàng binh...dẫn đến việc hai dân biểu: bà Elizabeth Holtzman và ông Harold Sawyer (Cộng Ḥa thuộc tiểu bang Michigan) cùng tiến hành một vụ kiện, nhưng thất bại trong việc yêu cầu chính phủ Hoa Kỳ tước quyền định cư và trục xuất tướng Loan ra khỏi Hoa Kỳ vào cuối năm 1976.

Chúng ta thử phân tích: Tối mồng 1 Tết Mậu Thân, Ty An Ninh Quân Đội tỉnh Gia Định bắt được một du kích với một bao tơi chứa 5 cây AK với lời khai "Việt Cộng sẽ tấn công Saigon Gia Định vào lúc 1 giờ sáng hôm sau". Tướng Loan lúc bấy giờ là người đứng đầu cơ quan: Cảnh Sát Quốc Gia, An Ninh Quân Đội và T́nh Báo, không hề nghỉ Tết, cho lệnh chuyển tên du kích đó về Nha An Ninh Quân Đội và quyết định điều động thuộc cấp và một xe thiết giáp của Chiến Đoàn Thiết Giáp chịu trách nhiệm an ninh lănh thổ trong vùng, (việc điều động này, về sau Đại Tướng Cao Văn Viên đă phạt Tướng Loan 10 ngày trọng cấm về "tội" điều động quân lực vượt thẩm quyền!!!) trấn giữ các vị trí trọng yếu, chuẩn bị đối đầu với kẻ thù.

Đúng 1 giờ Việt Cộng bắt đầu tấn công, tuy bất ngờ, nhưng dưới sự chỉ huy của Tướng Loan, Saigon-Gia Định đă không mất một tấc đất. Cuộc chiến ác liệt xảy ra tại khu tứ giác Lư Thái Tổ-Sư Vạn Hạnh-Minh Mạng-Nguyễn Tri Phương mà Bảy Lốp là tên chỉ huy ác ôn nhất, đă đốt phá nhà dân, dùng trẻ em, đàn bà và người già làm lá chắn, bắn giết quân đội và cảnh sát tham chiến, kể cả hai phóng viên ngoại quốc. Tướng Loan ra lệnh bắt sống và đă chính tay bắn chết tên Bảy Lốp trước ống kính của phóng viên Eddie Adams.

Bắn tên Việt Cộng Bảy Lốp, tướng Loan đă có thời gian suy tư cân nhắc và ông đă thực hiện trên tư cách của một vị chỉ huy chiến trường. Hành động của tướng Nguyễn Ngọc Loan chẳng những đă nói lên tinh thần trách nhiệm cao độ mà c̣n thể hiện được đức tính nhân ái đối với những chiến hữu của ḿnh, biết đau niềm đau chung, biết xót thương những anh em đă vị quốc vong thân và biết thù đúng kẻ thù. Không một cá nhân quyền lực nào, không một thế lực to lớn nào có thể có đủ tư cách để bắt cựu Thiếu Tướng Nguyễn Ngọc Loan phải chịu trách nhiệm với những luận cứ hàm hồ, thiếu công minh. Vị tướng của chúng ta đă chiến đấu bên cạnh những người bạn đồng minh Hoa Kỳ, một đất nước nhân danh tự do, nhân quyền để ngăn chận làn sóng xâm lăng của bạo quyền Cộng sản quốc tế. Tướng Nguyễn Ngọc Loan của chúng ta đă nhân danh công lư, nhân danh lư tưởng và nhân danh lương tâm của một người liêm khiết, chiến đấu v́ sự sinh tồn của dân tộc và tổ quốc Việt Nam. Hành động kể trên, qua tấm h́nh, không hề vi phạm bất cứ một điều ǵ mà bọn xấu, với chiếc mặt nạ đạo đức giả đă cố t́nh áp đặt.

Chúng ta không hề nghe ư kiến chính thức của Tướng Loan về dư luận chung quanh tấm h́nh. Chỉ được biết qua bài viết bày tỏ sự dằn vặt, ray rứt của Eddie Adams, sau khi nhận xét rằng "chính tấm h́nh của tôi đă hủy hoại cuộc đời và sự nghiệp của ông Nguyễn Ngọc Loan". Có đoạn nhắc lại câu nói của tướng Loan khi tác giả thăm ông tại thành phố Burke, Virginia: "Ông đă làm công việc của ông và tôi làm bổn phận của tôi".

Hôm nay, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Loan đă vĩnh viễn ra đi. Bài viết của Eddie lại xuất hiện trên nhiều báo có tầm vóc lớn của Hoa Kỳ, kể cả tờ Time. Trong số các ṿng hoa phúng điếu, người ta thấy có ṿng hoa của Adams và đặc biệt đính kèm tấm danh thiếp ghi gịng chữ viết tay bằng tiếng Anh: "General: I'm so, so, so...sorry. Tears are in my eyes" (tạm dịch: Thưa Thiếu tướng: Thật là đáng tiếc. Lệ đă tràn mắt tôi.) Tâm trạng của Eddie Adams, cho dù dưới góc cạnh rất Hoa Kỳ nhưng chắc chắn cũng đủ sức đánh ngă những lập luận buộc tội nhân danh đủ thứ, nào là nhân quyền, nào là nhân đạo, nào là luật chiến tranh v.v...để làm một công việc phản lại lư tưởng cao quư từ sự nhân danh của ḿnh, và từ bọn người ấu trĩ về chính trị, ngây ngô về nhận thức dưới chiếc mặt nạ đạo đức giả đă rớt xuống.

Đối với những người Việt chân chính, có tham dự vào cuộc chiến hay không. Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Loan là một vị tướng lănh can trường, đảm lược và b́nh dị nhất trong cuộc chiến tranh bảo vệ chính nghĩa của quân dân miền Nam. Trong tâm tư của người viết, tướng Nguyễn Ngọc Loan là một vị chỉ huy tài giỏi, đă chu toàn trách nhiệm trước lịch sử và đă trở thành một vị anh hùng của dân tộc Việt Nam. Xin một lần cuối, nguyện cầu anh linh Thiếu Tướng sớm siêu thoát.
Hăy Lắng Tiếng Nói
Trước 75, hồi anh Sáu c̣n sếp ṣng 3 cơ quan mà chỉ tại cái tên không thôi, dù dân sự hay Quân Đội, nghe đến là đủ "ớn da gà" rồi, mặc dầu không có tội hoặc phạm lỗi lầm nào cả. Mới nghe nhắc đến tên thôi mà đă vậy huống hồ ǵ chạm mặt anh Sáu.

Một sáng thứ 7, đang la cà ở đường Tự Do th́ gặp Quế "Công Công", hắn rủ vào Tổng Nha chơi. Pḥng hông của văn pḥng, cửa mở, anh Sáu đang chợp mắt ở sofa, đám cận vệ quây quần dưới chân cầu thang làm một tí xập xám "c̣m", chờ "ổng" thức dậy để c̣n đi nữa. Ngồi ở cầu thang quay mặt về hướng cửa pḥng, nh́n quanh quẩn một hồi chợt phát giác anh Sáu đă thức dậy, vừa tiến đến cửa vừa đưa một ngón tay lên môi làm hiệu bảo im, anh đứng nh́n đám "xây lố cố", miệng tủm tỉm cười rồi anh nhẹ nhàng lẻn đi mất.

Sự kiện xảy ra quá đột ngột mà thấy cũng hay hay nên ngồi yên, thử xem phản ứng của mấy "thằng ông nội" này ra thế nào. Cả bọn đang im lặng chăm chỉ và nghiêm trọng binh bài, bỗng một tên liếc nh́n vào pḥng rồi hốt hoảng vứt bài, la ầm lên: "'ng đi mất tiêu rồi". Thế là cả bọn quơ vội súng ống, chạy túa ra như bị..."Việt Cộng đuổi". Quế công công trách "chơi ác vậy cha! Thấy ổng bỏ đi mà không báo động cho tụi này biết". "Cho tụi bay bỏ cái tật cù lũ với mậu binh". Quế nhe răng ra cười. Cái thằng này mặt mày rất dễ thương mà khi cười trông nó..."Bắc Kỳ" dễ sợ.

Trên đường về và măi những lúc sau này, khi nào nhớ đến diễn biến đột ngột này vẫn c̣n bấm bụng cười hoài và thật không ngờ anh làm lớn mà vẫn c̣n trẻ trung, lâu lâu làm việc quá căng thẳng, đùa với "tụi nhỏ" một chút cho chúng chạy giăn gân giăn cốt chơi. Thảo nào thiên hạ đồn rằng anh Sáu có tánh "nghịch ngầm".

Lần gặp gỡ thứ hai có vẻ "suspense" hơn, đó là trong lần Tổng Công Kích đợt hai của Việt Cộng. Đang nghỉ dưỡng thương chờ 29 ngày tái khám v́ mảnh đạn B.40 vẫn c̣n ngoan cố nằm trong khớp xương mắt cá chơn phải (bị thương hồi từ cây số 17 chạy bộ về giải tỏa áp lực địch ở Mang Cá Huê-Mậu Thân đợt một) tại nhà ông anh ở đường Nguyễn Trăi, Chợ Lớn, cách nhà Đại Tướng Viên một block. Buổi sáng đang đứng trong sân vừa nghe ngóng t́nh h́nh vừa tán gẫu với người làm và chú em con bà d́ - chuẩn úy Biệt Động Quân mới "vô nghề" mấy tháng, về phép đang kẹt lại. Chú cọp con này cười cười nh́n tôi và nói: "Nhảy dù mấy anh yếu quá, trung úy, đại úy c̣n làm đại đội trưởng, bên BĐQ tụi em Chuẩn úy đă làm đại đội phó rồi". "– không dễ đâu em, cứ húc đi rồi sẽ biết đá biết vàng". Một loạt súng tiểu liên nổ ḍn hướng nhà Đại tướng, độ vài phút sau, tiếng máy truyền tin của cảnh sát vang lên lồng lộng ngoài đường, chúng tôi vội mở cổng bước ra ngoài. H́nh ảnh đầu tiên đập vào mắt là...anh Sáu, oai vệ trong quân phục tác chiến, áo giáp, đầu trần đi đầu đám cận vệ, tay cầm ống liên hợp, máy báo cáo có một tên VC bị CSDC đuổi chạy vào hẻm sau nhà Đại Tướng. Anh Sáu quát vào trong máy: "Rồi, bây giờ t́nh h́nh như thế nào? Phía trước đă yên chưa?" "Báo cáo t́nh h́nh yên tĩnh". Anh Sáu và tùy tùng tiến về hướng Sài G̣n.

Nhân cơ hội nầy tôi bèn "mách nước" cho chú cọp con: "Đó thấy chưa, đánh giặc trong thành phố không phải dễ ăn đâu cưng, trong một vùng chưa có lực lượng của ḿnh kiểm soát và làm chủ t́nh h́nh th́ bất cứ ở chỗ nào cũng có thể có địch hết. 'ng gan quá, đi khơi khơi về phía trước lỡ thằng "ông nội" ở trong hẻm chưa bị thanh toán, nó quất ổng một phát th́ sao?".

Rồi sau đó nghe tin anh Sáu bị thương ở Thị Nghè, đă đưa vào bệnh viện Grall. Rồi anh được đưa qua Mỹ chữa thương, rồi anh trở về, ngày về, một phái đoàn báo chí và văn nghệ sĩ hùng hậu đă đến phi trường Tân Sơn Nhất đón tiếp anh, rất tiếc hồi đó bận hành quân nên không có mặt.

Thế rồi nước mất nhà tan, trên đường lưu lạc tới Springfield Virginia, một lần theo anh "Đại" đến tiệm Les Trois Continents thăm anh Sáu. Ngồi buồn từ trong tiệm nh́n ra quan sát, anh thấy tụi này xuống xe nên anh đă khó khăn ra khỏi chỗ ngồi để đón tụi này. Nét mặt anh rạng rỡ v́ lâu lâu có mấy thằng "Ma Gà" đến chơi. Anh tự tay đi pha mấy ly nước trà, không cho tụi này làm, kéo nhau ra một bàn vắng ngồi thiên hạ sự. Nhận thấy mỗi lần đến thăm, ông anh vui hẳn ra mặt nên sau đó khi nào tụi này có dịp gặp nhau bù khú đều có cho mấy đứa em đến đón "'ng". Đến gặp anh em đông đủ là anh Sáu vui chứ anh không ăn ǵ cả.

Nếu có chút fromage "kha khá" c̣n không th́ bánh ḿ chấm...nước mắm, uống th́ anh chỉ uống bia, c̣n rượu th́ cognac courvoisier với nước lạnh, trong khi tụi này uống Martell Medaillon với soda. Mặc dầu khi nào đến đón anh đi, bà chị dặn ḍ kỹ lưỡng là phải ép ông ăn và đừng cho ông uống nhiều, nhưng khi đă rời khỏi nhà, không có mặt bà chị th́ không có thằng ma gà nào ép được anh nổi, mặc dù anh Đại và tụi này cố gắng ép anh nhiều lần, nhưng khi anh vừa cười cười vừa đưa ngón tay chỉ chỉ "Ê!Ê" là tụi này biết không thể ép anh được nữa, bởi v́ tụi này c̣n biết là ở nhà, khi mà bà chị ra khỏi pḥng là anh lén vứt thuốc và bánh ḿ vào sọt rác mà. Mặc dầu thấy anh vui nhộn vậy nhưng tụi này biết tụi này thông cảm rằng anh chỉ có vui được một lúc khi gặp mặt anh em, sau đó là cả một u buồn chồng chất sau vầng trán có vẻ ngang bướng của anh, có nhiều u uất mà anh không thể thổ lộ được.

Tụi này ngồi nh́n anh, thương anh khi đêm sắp tàn, bàn tiệc chỉ c̣n lại một vài đứa cùng chung tầng số, anh ngồi trầm ngâm, mặt đanh lại, ly rượu đưa lên môi mà nước mắt anh ứa ra - Anh khóc cho vận nước, t́nh người và cả một cơ đồ đang phá sản -. Anh tâm sự: "Nếu cơ may một ngày nào đó tụi ḿnh trở về th́ lúc đó tụi ḿnh đều là Nghĩa Quân cả, không Nhảy Dù, Thủy Quân Lục Chiến, Biệt Động Quân, Bộ Binh, Lực Lượng Đặc Biệt con mẹ ǵ cả, tụi ḿnh chỉ là Nghĩa Quân. Nghĩa Quân đây là Nghĩa Quân của thời Lê Lợi khởi nghĩa, thời Cần Vương chống giặc ngoại xâm. Chỉ có đám Quân Đội tụi ḿnh mới có thể nói chuyện "phải quấy" với đám quân đội phía bên kia v́ hồi c̣n đánh nhau, hai bên đều cùng bị bịt mắt cả". Nhiều đêm khuya trong bàn tiệc, anh ngất ngưởng cất tiếng hát: "Hăy lắng tiếng nói...con tim chân chính..."

Gặp anh lần cuối với Phạm Nhuận, Quế và Tự kỳ anh xuất viện lần thứ hai, anh đă không c̣n nói được và chỉ viết lên giấy, anh làm dấu mà Quế và Tự không hiểu ư nên loay hoay, khi đem tập giấy vào th́ anh giận, xé tan tập giấy và đuổi tụi nó ra ngoài. Đứng lại nh́n anh, bóp chân anh và làm dấu hỏi anh có biết ai không, anh gật đầu và...nước mắt anh lại trào ra. Anh là ông anh b́nh dị cởi mở, được tất cả anh chị em mến mộ và cảm phục. Anh cũng là một ông anh có Tâm Bồ Tát và một Trái Tim Rất Là "Người". Vĩnh biệt anh Sáu.

Tuan Dat Chinh Nghia
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 17:03

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:55

nguyen van hieu

General Nguyễn Văn Hiếu was born on June 23, 1929 in Tientsin, China and as a youngster, lived in Shanghai. He later immigrated with his ethnic Vietnamese parents to Saigon, Vietnam when the Chinese Communists took over China in 1949.[1
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 17:06

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:54

nguyen viet thanh

Lieutenant General Nguyen Viet Thanh (1931–1970) was born in Dalat, Vietnam.

General Thanh served in the Army of the Republic of Vietnam (ARVN) and was assigned as Commander of IV Corps, 7th Division.

During the Tet Offensive, Vietcong troops took General Thanh and his family prisoner in an attempt to pressure his unit the 7th Division to lay down their weapons, but their plan failed and he and his family were released.

In May 1970, General Thanh was tasked to lead unit IV Corp into Cambodia to support General Do Cao Tri, but his plane collided with a U.S. Cobra in the interior of Cambodia and he was killed.

Tuan Dat Chinh Nghia
​ 0 | ​0 | Partager
Commenter

Plus d'informationsN'oublie pas que les propos injurieux, racistes, etc. sont interdits par les conditions générales d'utilisation de Skyrock et que tu peux être identifié par ton adresse internet (23.22.212.158) si quelqu'un porte plainte.

Connecte-toi

ou poster avec :

#Posté le dimanche 28 octobre 2007 17:08

Modifié le lundi 29 octobre 2007 17:53

  • Précédent
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • ... 17
  • Suivant

Skyrock.com
Découvrir
  • Skyrock

    • Annonceurs
    • Jobs
    • Contact
    • Sources
    • Poster sur mon blog
    • Développeurs
  • Infos

    • Sécurité
    • Conditions
    • Aide
    • Signaler un abus
    • En chiffres
  • Mobile

    • Ton mobile
    • iPhone
    • Android
    • BlackBerry
    • Samsung Wave
    • Windows Phone
  • Pays

    • International (english)
    • France
    • Canada (français)
    • Belgique (français)
    • Maroc (français)
  • Autres sites

    • Skyrock.fm
    • Tito Street
    • Tasanté
    • kwest
    • Zipalo
    • oMIXo
  • Blogs

    • L'équipe Skyrock
    • Honneurs
    • Newsmusic
    • Thèmes